Contact  |  Disclaimer  |  Sitemap
|       

Gezond roosteren

Aan de slag met innovatief en gezond roosteren


Veel medewerkers uit de sector werken in ploegen of andere vormen van onregelmatigheid. In veel bedrijven werkt dit goed, toch kan het soms beter. Het aanpassen van werktijden en roosters raakt veel facetten en is niet altijd makkelijk. Om deze reden heeft FCB in 2015-2016 in negen bedrijven een pilot uitgevoerd waarin onder deskundige begeleiding samen met HR en een groep medewerkers is geëxperimenteerd met innovatief en gezond roosteren.


Resultaten van de pilots

 

Sommige pilots hadden betrekking op structurele uitbreiding van de bedrijfstijden. De pilotbedrijven zijn overwegend positief over de in de pilots gehanteerde werkwijze bij ontwerp en implementatie van nieuwe roosters. Daarbij lieten we een werkgroep met betrokken medewerkers, bedrijfsleiding en OR het nieuwe rooster ontwikkelen en op voor- en nadelen beoordelen. Het leidt vaak tot evenwichtiger roosters die beter aansluiten bij de medewerkers. Naar aanleiding van de pilots heeft FCB een werkboek ontwikkeld voor bedrijven die hiermee zelf aan de slag willen. Met het stappenplan in dit werkboek kun je zelf aan de slag.

Duurzame inzetbaarheid

In bijna alle pilots is aandacht geschonken aan de duurzame inzetbaarheid. Waar mogelijk (en door medewerkers gewenst) zijn de roosters aangepast op basis van de vuistregels voor gezonde en goede roosters. Belangrijke vuistregels zijn:

  • Voorwaarts roteren (een reeks van aansluitende diensten starten met een vroege, dan een late en dan een nachtdienst)
  • Niet meer dan 6 diensten achter elkaar
  •  Tenminste 2 diensten achter elkaar
  • Bij voorkeur niet meer dan 4 diensten van dezelfde soort achter elkaar
  • Een wekelijkse arbeidsduur van circa 34-38 uur
  • Na nachtdiensten minimaal 48 uur vrijaf
  • Een half uur pauze in het midden van dienst
  • Niet meer dan 9 uur arbeid in een dienst, in nachtdiensten bij voorkeur minder
  •  De ochtenddienst relatief laat starten (eerder 07.00 uur dan 06.00 uur)
  • Een voorspelbaar roosterpatroon

 

De vuistregels blijken soms te botsen met andere belangen, zowel vanuit de optiek van de medewerker waarbij sociale en financiële overwegingen ook een rol spelen bij de beoordeling van een rooster als vanuit de organisatie, die op grond van economische of procesmatige overwegingen eisen stelt aan de werktijden. In goed overleg wordt meestal een verstandig midden gevonden.

 

Daarnaast leenden sommige pilots zich goed voor veranderingen in de roostersystematiek. In enkele gevallen hebben we stapelroosters geïntroduceerd. Daarbij wordt binnen één afdeling met meerdere roosters gewerkt. Zo kunnen medewerkers die om sociale of gezondheidskundige redenen moeite hebben met bepaalde soorten roosters (bijvoorbeeld roosters met nachtdiensten of roosters met weekenddiensten) een ander rooster krijgen die voor hun zelf minder belastend is. Door slim te puzzelen met de roosters blijft de bezetting elke dienst kwalitatief en kwantitatief op orde.

 

Een andere roostervariant die we in de pilots hebben geïntroduceerd is een aangepaste drieploegendienst. Standaard drieploegendiensten (5 late diensten, 5 vroege diensten, 4 of 5 nachtdiensten) komen veel voor in de sector en zijn fysiek zwaar. Daar waar het procestechnisch mogelijk is kan een drieploegendienst rooster aanmerkelijk worden verbeterd door twee nachtdiensten te schrappen en twee diensten in het weekend toe te voegen.

Individualisering en zeggenschap

In enkele pilots hebben we een studie gedaan naar de haalbaarheid van meer individuele roosterpatronen, gecombineerd met een grotere zeggenschap van de medewerkers over de eigen werktijden en diensten. Deze studies, die soms ook zijn opgevolgd met pogingen een dergelijk systeem te introduceren hebben niet geresulteerd in feitelijke experimenten. Medewerkers en bedrijven zien teveel bezwaren bij de introductie van dit soort roostermethodieken. Het ontbreken van een goede toeslagsystematiek als een klokurenmatrix is er één van, maar ook de onbekendheid met het fenomeen en de kleinschaligheid van veel afdelingen zijn er verklaringen voor.


De pilots hebben bijgedragen aan de vergroting van de kennis van de sector over moderne en gezonde roosters. Duidelijk is dat traditionele dag-, 2-, 3-, 4- en 5-ploegendienstroosters niet de enige manieren zijn om de werktijden te organiseren. Er is zowel voor de organisatie als voor de organisatie als voor de medewerker verbetering te realiseren door andere patronen dan traditionele ploegenroosters te introduceren.